Συνέντευξη στη ΦιλίππαΤαμπάρη
Σήμερα θα γνωρίσουμε μία γυναίκα, στην κυριολεξία… φευγάτη! Αγαπάει τις κορυφές των βουνών και μου εκμυστηρεύτηκε πως όταν κατακτάς μια κορυφή όλο αυτό κρατάει λίγα λεπτά, αλλά αλλάζει την οπτική σου για χρόνια. Για να το λέει μία γυναίκα που έχει πατήσει στην κορυφή του Έβερεστ, ε, κάτι παραπάνω θα ξέρει!
Η ΒανέσαΑρχοντίδου είναι μία γυναίκα που κατακτά κορυφές όχι μόνο στην ορειβασία, αλλά και στη ζωή. Διευθύντρια μάρκετινγκ σε πολυεθνική εταιρία, μητέρα δύο παιδιών, ξέρει τα σωστά βήματα που θα την οδηγήσουν στην επιτυχία. Την ευχαριστώ για αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.
Όταν διάβαζα το κείμενο που αφορά εσάς και τα όσα έχετε καταφέρει, η πρώτη πρόταση που διάβασα έλεγε: «Είμαι η Βανέσα, μητέρα δύο αγοριών, μια γυναίκα που κυριολεκτικά πήρε τα βουνά». Σας ρωτώ, λοιπόν…Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να πάρετε τα βουνά στην κυριολεξία;
Όταν λέω ότι «πήρα τα βουνά», δεν το εννοώ σαν απόδραση, το εννοώ σαν επιστροφή. Επιστροφή στη φύση, στην απλότητα και στην αλήθεια. Τα βουνά μού έδωσαν χώρο να αναπνεύσω, να δοκιμάσω τα όριά μου και να δω καθαρά τι έχει πραγματική αξία.
Και κάτι ακόμη.Όσο ανέβαινα σε μέρη που «δεν πατάει άνθρωπος», τόσο συνειδητοποιούσα ότι, το ανθρώπινο αποτύπωμα είναι παντού:Απορρίμματα, λιώσιμο παγετώνων, εικόνες που σε ταρακουνούν. Αυτό ήταν ένα από τα πιο δυνατά «καμπανάκια» που με έσπρωξε να μην το κρατήσω μέσα μου, αλλά να το μεταφέρω ως μήνυμα και δράση.
Πώς είναι η κορυφή στη ζωή, όταν την έχεις κατακτήσει κυριολεκτικά;
Η κορυφή είναι ένα παράδοξο: Κρατάει λίγα λεπτά, αλλά αλλάζει την οπτική σου για χρόνια. Είναι μια στιγμή που νιώθεις μικρός μπροστά στη φύση και, ταυτόχρονα, δυνατός γιατί άντεξες.
Στο Έβερεστ θυμάμαι να ζω την κορυφή ως κάτι μαγικό και ανεπανάληπτο. Ένιωσα ότι, δεν είχα ανέβει μόνο μία κορυφή, αλλά ολόκληρη τη «θάλασσα κορυφών» που απλωνόταν μπροστά μου.
Όμως, η «κορυφή της ζωής» δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα. Είναι η διαδικασία: Η πειθαρχία, η προετοιμασία, η ομάδα, η πίστη όταν όλα μέσα σου λένε «φτάνει».
Κάπου εκεί κατάλαβα κάτι βαθύτερο: Κορυφή είναι ο στόχος που βάζει ο καθένας μας. Όποιος κι αν είναι αυτός, όποιο ύψος κι αν έχει για τον καθένα, είναι σημαντικός.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν βάζουν στόχους. Και αυτό, συχνά, δεν είναι επιλογή αλλά φόβος ή παραίτηση. Όμως, η ζωή χωρίς στόχους δεν εξελίσσεται, απλώς βυθίζεται στην αδράνεια. Η ζωή με στόχους, μικρούς ή μεγάλους, είναι αυτή που αξίζει να τη ζεις, γιατί σου δίνει κατεύθυνση, νόημα και κίνηση.
Το βουνό με βοήθησε να αγαπήσω τις κορυφές, αλλά κυρίως με δίδαξε τη στρατηγική για το πώς μπορείς να τις κατακτήσεις: Να σχεδιάζεις, να προσαρμόζεσαι, να επιμένεις.Και το πιο ουσιαστικό μάθημα; Οι κορυφές δεν τελειώνουν ποτέ. Πάντα θα υπάρχει ένα «θέλω» λίγο πιο ψηλά. Και πάντα θα χρειάζεται προσπάθεια για να το φτάσεις.
Γνωρίζω πως είστε ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένη,με πράξεις και όχι με λόγια, στο θέμα της κλιματικής κρίσης.Θα θέλατε να μοιραστείτε τις δράσεις σας;
Για μένα η κλιματική κρίση δεν είναι θεωρία, είναι εικόνες που είδα και εμπειρίες που έζησα. Γι’ αυτό και επέλεξα να δουλέψω με δράσεις και εργαλεία, όχι μόνο με λόγια.
Μέσα από τον οργανισμό AWomanCanBe.org υλοποιούμε αποστολές στη φύση, οι οποίες δεν έχουν μόνο εξερευνητικό χαρακτήρα, αλλά λειτουργούν ως εργαλεία ευαισθητοποίησης για την κλιματική κρίση. Από αυτές τις αποστολές προκύπτουν ντοκιμαντέρ και οπτικό υλικό, με στόχο να μεταφερθεί το μήνυμα πιο άμεσα και βιωματικά στο ευρύ κοινό.
Παράλληλα, ο οργανισμός εστιάζει στην επιμόρφωση και ενδυνάμωση γυναικών σε θέματα που άπτονται της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης και της βιώσιμης ανάπτυξης. Πιστεύω βαθιά ότι, οι γυναίκες μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη αλλαγής, ειδικά όταν έχουν γνώση, εργαλεία και πρόσβαση στη δράση.
Ως Πρέσβειρα του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, δουλεύω με αφήγηση, με ομιλίες και με τοπικές δράσεις, ώστε οι άνθρωποι να νιώσουν ότι έχουν δύναμη στα χέρια τους και ότι η αλλαγή δεν είναι κάτι μακρινό ή αφηρημένο.
Έχω,επίσης, αξιοποιήσει το εργαλείο των PeerParliaments, δηλαδή δομημένες συζητήσεις με πολίτες και τοπικές κοινότητες στην Ελλάδα και διεθνώς, όπου οι ίδιοι οι άνθρωποι καταθέτουν ιδέες και προτάσεις για ζητήματα που τους αφορούν, ώστε αυτές οι φωνές να συγκεντρώνονται και να φτάνουν σε όσους χαράζουν πολιτικές.
Στις αποστολές, αλλά και στη ζωή μου γενικότερα, κρατώ ως βασική αρχή το «leavenotrace»: Να μην μένει τίποτα πίσω μας στο βουνό, ούτε υλικά ούτε σκουπίδια. Είναι μια στάση ζωής που πιστεύω ότι, πρέπει να περνά και στην καθημερινότητά μας.
Και φυσικά, προσπαθώ να ξεκινώ από τον εαυτό μου, με αλλαγές που «μετράνε»: Λιγότερη οδήγηση, λιγότερη κατανάλωση κρέατος, εξ αποστάσεως εργασία όπου είναι εφικτό. Γιατί η κλιματική δράση ξεκινά πάντα από το προσωπικό παράδειγμα.
Το θέμα της βιώσιμης ανάπτυξης βλέπουμε να πρωτοστατεί σε πολλά forum, συναντήσεις κ.λπ. Τι ακριβώς εννοούμε, μέσα από τη δική σας οπτική, όταν μιλάμε για βιώσιμη ανάπτυξη;
Για μένα «βιώσιμη ανάπτυξη» σημαίνει κάτι πολύ απλό και πολύ δύσκολο μαζί: Να προχωρά η οικονομία και η κοινωνία, χωρίς να εξαντλείται ο άνθρωπος και να καταστρέφεται το περιβάλλον.Είναι ανάπτυξη που σέβεται τους φυσικούς πόρους και μειώνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, που ενισχύει την κοινωνική συνοχή μέσα από ίσες ευκαιρίες και ουσιαστική πρόσβαση για όλους, και που χτίζει ανθεκτικότητα για το αύριο, ώστε να μην μεταθέτουμε το κόστος στο μέλλον.
Στον δικό μου κόσμο, αυτό «κουμπώνει» απόλυτα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και με τις πρωτοβουλίες που προωθούμε μέσα από το AWomanCanBe.org, συνδέοντας τη θεωρία με την πράξη.
Στις εκλογές του περασμένου Ιουνίου ήσασταν υποψήφια με τη Νέα Δημοκρατία στο Ευρωκοινοβούλιο. Θα θέλατε να μας πείτε τους λόγους που σας οδήγησαν σε αυτήν την απόφαση;
Πήρα αυτήν την απόφαση γιατί πιστεύω ότι, η πολιτική σήμερα χρειάζεται κάτι παραπάνω από τίτλους και θεωρία. Χρειάζεται ανθρώπους που συνδυάζουν γνώση, επαγγελματική εμπειρία και αποδεδειγμένη δράση. Έχω σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και την Επικοινωνία και έχω εργαστεί για πάνω από δύο δεκαετίες ως υψηλόβαθμο διευθυντικό στέλεχος σε πολυεθνικές εταιρίες, σε απαιτητικά και διεθνή περιβάλλοντα. Αυτή η διαδρομή μού έδωσε στρατηγική σκέψη, διοικητική εμπειρία και κατανόηση του πώς λαμβάνονται και εφαρμόζονται σύνθετες αποφάσεις.
Όμως, η εποχή μας δεν αντέχει πολιτικούς που γνωρίζουν μόνο τη θεωρία. Χρειάζεται ανθρώπους της πράξης. Η εμπειρία μου από την «πρώτη γραμμή» της φύσης, από τα βουνά του κόσμου, μου έδωσε εικόνες και αλήθειες που σε αλλάζουν, γιατί σε φέρνουν αντιμέτωπο με το τι έχει πραγματικά αξία.
Έχω δει με τα μάτια μου το ανθρώπινο αποτύπωμα: Παγετώνες να υποχωρούν, τοπία να αλλάζουν, κοινωνίες να επηρεάζονται άμεσα. Αυτή είναι η πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης και οφείλουμε να τη μεταφράσουμε σε πολιτικές με ευθύνη και ρεαλισμό.
Γι’ αυτό και η υποψηφιότητά μου δεν ήταν προσωπική φιλοδοξία, αλλά μια ξεκάθαρη πολιτική θέση: Η Ευρώπη και η Ελλάδα χρειάζονται ανθρώπους που μπορούν να ενώσουν γνώση, διεθνή εμπειρία και δράση πεδίου. Ανθρώπους που δεν μιλούν απλώς για το κλίμα, τη βιωσιμότητα, την κοινωνική συμμετοχή και τη γυναικεία ενδυνάμωση, αλλά ξέρουν πώς να τα κάνουν πράξη.
Η πολιτική είναι ένας δύσκολος δρόμος.Εσείς προσωπικά, πώς φανταστήκατε τον εαυτό σας σε όλο αυτό;
Τον εαυτό μου τον φαντάστηκα όπως είμαι και στο βουνό: Με προετοιμασία, αντοχή, συνεργασία και μια καθαρή αρχή:Να μη περιμένουμε «από μηχανής θεό». Πιστεύω βαθιά στο «συν Αθηνά και χείρα κίνει», δηλαδή στην ατομική ευθύνη και στην πράξη, όχι μόνο στην προσδοκία.
Παράλληλα, ως επικοινωνιολόγος, ξέρω πόσο κρίσιμο είναι να παίρνεις τους ανθρώπους μαζί σου. Μετά το σχολείο, οι άνθρωποι μαθαίνουν, ενημερώνονται και ευαισθητοποιούνται μέσα από την επικοινωνία, από καμπάνιες, αφήγηση και παραδείγματα που τους αγγίζουν. Οι αλλαγές δεν έρχονται όταν αποφασίζεις και διατάζεις, αλλά όταν εξηγείς το «γιατί», χτίζεις εμπιστοσύνη και δίνεις στους ανθρώπους ρόλο στο σχέδιο.
Αν μπω σε κάτι τόσο απαιτητικό, θέλω να το κάνω με ουσία: Να ενώσω ανθρώπους, να δημιουργήσω γέφυρες και να μετατρέψω τη γνώση και τον διάλογο σε εφαρμόσιμες λύσεις με πραγματικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα, επιμένοντας σε πολιτικές που σχεδιάζονται μαζί με τους πολίτες και κρίνονται από το αποτέλεσμα, όχι από τις προθέσεις.
Το 2019 φτάνετε στην κορυφή του Έβερεστ! Μετά; Πώς είναι το «μετά»;
Το «μετά» δεν είναι ανάπαυση. Είναι ένα νέο κεφάλαιο.Μετά το Έβερεστ, συνέχισα να βλέπω τις αναβάσεις όχι μόνο ως προσωπικό στόχο, αλλά ως μια πλατφόρμα νοήματος: Έναν τρόπο να μιλήσω για το κλίμα, τη φύση και την υπευθυνότητα.
Και το «μετά» ήταν και πιο προσωπικό. Όταν ολοκλήρωσα τα SevenSummits (την ανάβαση στις υψηλότερες κορυφές των ηπείρων), έβαλα έναν νέο στόχο μαζί με τους γιους μου: Να ανέβουμε συμβολικά στην υψηλότερη κορυφή της Αυστραλίας, το όρος Κόζιουσκο.
Μπορεί να μην είναι τεχνικά δύσκολη ανάβαση, αλλά ανήκει κι αυτή, τυπικά, στα SevenSummits. Και για εμένα είχε τεράστια αξία, γιατί εκεί κατάλαβα πόσο σημαντικό είναι να περνάς αξίες και αγάπη για τη φύση μέσα από κοινές εμπειρίες, όχι μόνο με λόγια.
Έχοντας κάνει τόσα αξιοσημείωτα και αξιοθαύμαστα πράγματα, υπήρξε κάτι που σας δυσκόλεψε πολύ κάποια στιγμή;
Ναι. Και στο βουνό και στη ζωή.Στο βουνό, η δυσκολία δεν είναι μόνο σωματική. Είναι η αβεβαιότητα, η πειθαρχία, οι συνθήκες, η διαχείριση φόβου και ενέργειας.
Στη ζωή, η δυσκολία ήταν να κρατήσω ισορροπία ανάμεσα σε πολλούς ρόλους: Μητέρα, επαγγελματίας, άνθρωπος με όνειρο… Και να κάνω στροφές στην πορεία μου όταν ένιωθα ότι αλλάζω.
Σας τρομάζει το άγνωστο;
Θα έλεγα ότι με φοβίζει, αλλά δεν με παραλύει.Το άγνωστο είναι μέρος της εξέλιξης. Το βουνό σε μαθαίνει να το κοιτάς κατάματα, να κάνεις σχέδιο, να στηρίζεσαι στην ομάδα και να προχωράς βήμα-βήμα. Ο φόβος υπάρχει για να σε κρατά σε εγρήγορση, όχι για να σε σταματά.
Πώς θα θέλατε να κλείσουμε τη συζήτησή μας; Ο λόγος δικός σας…
Θα ήθελα να κλείσουμε με κάτι που «κουβαλάω» παντού: Ό,τι κι αν θέλουμε να αλλάξουμε -στη ζωή μας, στην κοινωνία, στο κλίμα- δεν αλλάζει με μια μεγάλη χειρονομία, αλλά με συνέπεια.Και, ειδικά, για την κλιματική κρίση, πιστεύω ότι, δεν έχουμε πια την πολυτέλεια της αναμονής. Χρειάζεται να αναλάβουμε ευθύνη, ο καθένας στο μέτρο που μπορεί.
